يهود در اندلس و اینکه کفر در برابر اسلام ملت واحدی است (230)

يهود در اندلس و اینکه کفر در برابر اسلام ملت واحدی است (230)

(برگرفته از کتاب ارزشمند « روابط متقابل اسلام و دین سکولاریسم»)

به قلم : استاد ابوحمزه المهاجر هورامی

بسم الله و الحمد لله

اما بعد :

رويكرد دولت روم در برابر يهود دشمنانه و همراه با اعمال فشار و بى رحمى بود. كليساى نصرانی ، اين نفرت را از امپراتورى روم به ارث برد. در قرن هاى نخستين تاريخ نصرانیت ، هنوز جنايت هاى يهود به مسيح و يارانش، در برابر چشم همه ى نصرانیها مجسم بود. ازاين رو، نصرانیها براى انتقام گيرى، حريصانه در تعقيب يهوديان برآمدند.

البته در شرق، اين جست وجو كم رنگ بود، ولى در غرب، كليساى رم بر تعقيب و آواره كردن يهوديان همت گمارد. در نتيجه يهوديان به اسپانيا، شمال آفريقا و شهرهاى شرقى كه كليساى نصرانی در آن جا نفوذ كمى داشت، گريختند.

با قدرت يافتن روحانيون نصرانی در عصر ريكاردو، انجمن هاى "تولدو " سخت گيرى به يهوديان را آغاز كردند. سومين انجمن تولدو بيانيه اى مبنى بر ضرورت غسل تعميد فرزندانى كه از زوج هاى يهودى ـ نصرانی متولد مى شوند، صادر كرد و سپس نصرانیها آنان را ميان نصرانی شدن يا ترك اسپانيا آزاد گذاشت. در نتيجه بسيارى از يهوديان به ناچار كشور را ترك كردند و گروهى نيز به پذيرفتن نصرانیت تظاهر كردند كه آنان را "يهوديانِ در پرده " [1] مى نامند. گوت ها كه از آزار اين عده به تنگ آمده بودند، ضمن دستوردوباره ى غسل تعميد براى آنان، انجام دادن مراسم دينى يهوديان را ممنوع كردند و يك چهارم دارايى هاى كسانى را كه بر يهوديت باقى مانده بودند، مصادره كردند. سرانجام فشار بر آنان به قدرى شد كه همگى به عنوان برده در ميان نصرانیها توزيع گرديدند و حتى آزاد كردن آن ها به دست نصرانیها ممنوع اعلام شد. با اين اوضاع، يهوديان در پىِ آرامشى نسبى بودند.[2]هنگامى كه شهرهاى اسلامى را در آن سوى تنگه، امن و آرام ديدند، بسيارى از آنان براى رهايى از روزگار سياهى كه داشتند، از اسپانيا فرار كرده و به آستان مسلمانان در آفريقا پناهنده شدند.[3]

حمله ى مسلمانان به اندلس و تشكيل حكومت مسلمانان در آن جا، فرصتى به يهوديان داد تا نفس راحتى كشيده و در انجام مراسم هاى دينى شان آزاد باشند. به گونه اى كه با تسامح و آسان گيرى مطلق از سوى عرب هاى مسلمان روبه رو شدند. آنان در حكومت مسلمانان براى خود معبد داشتند و روحانيانشان آزادانه مراسم هاى دينى خود را انجام مى دادند.

در دوره هاى اسلامى، از فشار و ستم به يهوديان خبرى نبود. البته از آغاز قرن يازدهم، يعنى پس از

سقوط خلافت و گسترش تفرقه و رواج هرج و مرج در اين باره خبرهايى نقل شده است. اندلس در سراسر قرون وسطى، بهشت يهوديان بود. در آن زمان بعضى از آن ها به مقام وزارت رسيدند. اندلس به صورت پناهگاه يهوديان درآمد و حتى نهضت زبان و ادبيات "عبرى " در ميان مسلمانان و زير نظر آنان در اسپانيا به وجود آمد و رشد كرد. همان گونه كه نصرانیها براى خود قوانينى داشتند، يهوديان نيز قانون و قاضى هاى ويژه داشتند. دستگاه ادارى مسلمانان در كارهاى آن ها دخالت نمى كرد و حتى يهوديان حق داشتند احكام و كيفرهايى را كه دادگاه هايشان صادر مى كرد، اجرا كنند.

رابطه ى ميان مسلمانان و يهوديان رابطه اى به دور از هر قيد و بندى بود، به گونه اى كه يهوديان به سرعت با جامعه ى مسلمانان درآميختند و زبان شان عربى شد. حتى ظاهر و پوشش مسلمانان را به خود گرفتندو به مرور جمعيت هاى فراوانى از آن ها اسلام را پذيرفتند.

با اين همه بزرگوارى مسلمانان به يهوديان، سرانجام وقتى نبرد ميان مسلمانان و نصرانیها بر سرنوشت اسپانيا آغاز شد، يهوديان خائن و بى وفا در كنار مبارزان نصرانی قرار گرفتند. در مقابل مسيحيان اسپانيا، اين خوش خدمتى يهوديان را به گونه ى ديگرى پاسخ دادند؛ زيرا همين كه اوضاع به نفع آن ها شد، پيش از آزار مسلمانان، به تعقيب و آزار يهوديان پرداختند و چنان بر آنان سخت گرفتند كه سرانجام، ريشه ى آن ها را از سرزمينى كه بارها بدان خيانت كرده بودند، بركندند. در نتيجه يهوديانى كه فرار كرده بودند، به مغرب و نواحى اطراف درياى مديترانه پناه بردند.[4]